14. KURAN’DA DENENME-İMTİHAN
20.1 Açıklama ve Ayetler:
Kur’an’da insan, Allah’ın diğer varlıklardan ayrı ve özel olarak yarattığı bir varlık olarak tanımlanır. Bu bağlamda insanı, diğer canlılardan ayrı kılan özellikleri; insanın akletme, bilme, bilgi üretme, konuşma, vicdan, irade, özgürce eylemde bulunma vs. gibi yetenekleridir. İnsan, bu niteliklere sahip olması ve bunlara uygun davranması bakımından da “en güzel şekilde yaratılan varlık” olarak nitelendirilmiştir.
Ayrıca insan donatıldığı yetileri doğru kullandığında varlığını, kendi dışında aşkın bir varlığa borçlu olduğunu idrak edebilecek bir yapıya da sahiptir. Bu yapıya uygun davranabilmesi için insana kendini, kendi dışındaki varlıkları ve olayları gözlemlemesi, algılaması ve değerlendirebilmesi için göz, kulak ve kalp verilerek bu süreçten de sorumlu tutulmuş ve “halife” olarak nitelendirilmiştir. İnsan, bu kapasitesinin bir gereği olarak, gerçekleştirdiği eylemlerinden ve yaşamı boyunca keşfettiği hakikate uygun davranıp davranmamasından sorumludur. Bu çerçevede, insanın keşfettiği hakikatin bir boyutunu, Allah’ın, varlığa ilişkin olarak koyduğu yasalar yani kader ile insanın, insan olmasından kaynaklanan iyiyi ve kötüyü ayırt edebilme ve her ikisini de seçip gerçekleştirebilecek güçte olmasından sorumlu tutulması yani imtihan olgusu oluşturmaktadır.
“Oysa senden önce gönderdiğimiz elçilerin hepsi de yiyip içer, çarşı pazar dolaşırlardı. Zira biz sizleri birbirinizle imtihan ediyoruz, bakalım sabrediyor musunuz? Senin Rabbin, zaten her şeyi görmektedir” (29 Furkan 20)
“O’dur, sizi bu toprakların varisleri ve idarecileri yapan. Size verdiği nimet ve imkânları da sizi sınamak için birbirinize derecelerle üstün yapan O’dur. Şüphesiz ki senin Rabbin hemen cezalandırmayandır hem de O çok bağışlayan ve merhamet edendir.” (6 Enam suresi 165)
“Hatırlayın hani biz sizi Firavun hanedanından kurtarmıştık. O, size işkencenin en kötüsünü reva görüyor yani oğullarınızı boğazlıyorlar, kızlarınızı ise sağ bırakıyorlardı. Bunda Rabbinizden sizin için büyük bir imtihan vardı.” (2 Bakara suresi 49)
“Rabbi İbrahim’i ağır birtakım kelimelerle imtihanlardan geçirmiş, o da onları tamamen yerine getirince: “Seni insanlara önder/imam yapacağım.” Buyurmuştu. İbrahim de: “Soyumdan gelenleri de” demişti. Allah ise: “Ama benim bu ahdim zalimleri kapsamaz.” diye cevap vermişti.” (2 Bakara suresi124)
“Andolsun ki sizi biraz korku, biraz açlık, mallardan, canlardan ve ürünlerden eksiltmek suretiyle mutlaka imtihan edeceğiz. Sabredenleri müjdele!” (2 Bakara suresi 155)
“Onlar, her yıl bir veya birkaç kez sıkıntılarla imtihan edildiklerini görmüyorlar mı? Sonra ne tövbe edip dönebiliyorlar ne de ibret alıyorlar.” (9 Tevbe suresi 126)
20.3 You Tube “Abdullah Ergin Fuzuli” kanalında yayınlanan aynı konuya ilişkin
Sunum Videosunun adresi: https://youtu.be/gxBEk50Apo0